Son yıllarda büyük boy içecekler, dev burgerler ve dolu tabaklar, özellikle büyük şehirlerde yemek kültürünün bir parçası haline geldi. Ancak son 50 yılda, porsiyon boyutlarının artması, obezite oranlarının da yükselmesine neden oldu. Peki, cazip gıda seçenekleri karşısında sağlıklı kalmanın yolları nelerdir?
Porsiyon boyutları, özellikle 1980’lerden bu yana restoranların rekabetiyle birlikte önemli ölçüde arttı. New York Üniversitesi’nden Dr. Lisa Young, BBC ile yaptığı bir röportajda, “Bir makarna restoranı küçük bir porsiyon sunarken, diğer bir restoran büyük bir porsiyon sunarsa, insanlar büyük olanı tercih ediyor,” diyor. Dr. Young, yiyeceklerin ucuz olmasının da bu durumun altında yatan bir diğer etken olduğunu belirtiyor. “Yiyecek ucuzsa, üreticiler daha fazla miktarda sunarak daha fazla kâr elde ediyor,” diye ekliyor.
Brezilya gibi gelişmekte olan ülkelerde de benzer eğilimlerin gözlemlendiğini belirten Sao Paulo Üniversitesi’nden Dr. Marle Alvarenga, “Paketlenmiş ve işlenmiş gıdalar, geleneksel yiyeceklerimizden daha büyük porsiyonlar halinde sunuluyor,” diyor. Dr. Young’a göre, bu artışın başlıca nedeni gıda sisteminin Amerikanlaşması. “McDonald’s gibi fast food zincirleri ve işlenmiş gıdalar diğer ülkelere yayıldıkça, porsiyonlar da büyüyor,” diye ekliyor.
Porsiyon boyutlarının artmasıyla birlikte, insanların daha fazla yediğine dair kanıtlar mevcut. Avustralya’nın Sydney kentindeki New South Wales Üniversitesi’nden Profesör Lenny Vartanian, “Porsiyon boyutu iki katına çıktığında, insanların %35 daha fazla yediği tahmin ediliyor,” diyor. Ancak, bu durumun sadece tabağı bitirmekle ilgili olmadığını, insanların toplamda daha fazla miktarda yiyecek tükettiklerini vurguluyor. Profesöre göre, sağlıklı bir yeme miktarını anlamak oldukça zor; vücut her zaman doğru sinyaller veremiyor.
Küçük tabak kullanmanın bu durumu değiştireceği düşünülse de, bu yöntem bilimsel olarak desteklenmiyor. Prof. Vartanian, “Tabak boyutunun tek başına yiyecek tüketimi üzerinde etkisi yok; önemli olan aşırı yiyeceklerin mevcut olup olmadığıdır,” diyor. Yiyeceklerin kolayca ulaşılabilir olması, tabak boyutundan bağımsız olarak daha fazla tüketim demek oluyor. Bu nedenle, bir porsiyon alıp geri kalanını görünmeyen bir yere kaldırmak öneriliyor.
Uzmanlar, insanların sağlıklı bir yaşam sürmek için açlık sinyallerini dinlemeleri ve ne yediklerine dikkat etmeleri gerektiğini belirtiyor. Dr. Lisa Young, “İnsanlar tabaklarındaki yiyeceklere odaklanmak yerine açlık sinyallerine dikkat etmiyor,” diyor. Sonuç olarak, beslenme alışkanlıklarımızı gözden geçirip sağlıklı porsiyonlar oluşturmak, obezite sorununu azaltmaya yardımcı olabilir.
